Προσδιορισμός γηρασμένων κυττάρων με νέα καινοτόμα χημικά μόρια

ΑΚΡΩΝΥΜΙΟ: REVIVE 

ΚΩΔΙΚΟΣ ΕΡΓΟΥ: Τ2ΕΔΚ-02939

«ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟΤΗΤΑ, ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ & ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑ» (ΕΠΑνΕΚ) Ειδική Υπηρεσία Διαχείρισης Επιχειρησιακού Προγράμματος Ανταγωνιστικότητα Επιχειρηματικότητα και Καινοτομία (ΕΥΔ ΕΠΑνΕΚ)
Ειδική Υπηρεσία Διαχείρισης και Εφαρμογής Δράσεων στους τομείς Έρευνας, Τεχνολογικής Ανάπτυξης και Καινοτομίας (ΕΥΔΕ ΕΤΑΚ)
Image
Image
Image

Σύντομη παρουσίαση της πρότασης

Στόχοι του προγράμματος REVIVE είναι η ανάπτυξη:

  1. εμπορικά αξιοποιήσιμης δοκιμασίας (κιτ) ανίχνευσης κυτταρικής γήρανσης σε ζώντα βιολογικά συστήματα συμπεριλαμβανομένου κυττάρων και οργανισμών, 
  2. καινοτόμου χημικής ένωσης για την στοχευμένη εξάλειψη γηρασμένων κυττάρων.

Η εκτίμηση της κυτταρικής γήρανσης προσελκύει με ραγδαίους ρυθμούς το τεράστιο ενδιαφέρον τόσο από τη διεθνή επιστημονική κοινότητα σε επίπεδο βασικής και κλινικής έρευνας, όσο και από επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στους τομείς των καλλυντικών, φαρμάκων, τροφίμων/διατροφής καθώς και στην ιατρική (κλασσική και αναγεννητική), με μια παγκόσμια αγορά πολλών δισεκατομμυρίων ευρώ. Κατ’ επέκταση, η περαιτέρω εξέλιξη μιας ήδη υπάρχουσας μεθοδολογίας ανίχνευσης της κυτταρικής γήρανσης, η οποία μπορεί να εφαρμοστεί και σε ζώντα κύτταρα και οργανισμούς, γεγονός ανέφικτο σήμερα, θα επέτρεπε την περαιτέρω διεύρυνση των εφαρμογών και εμπορική αξιοποίηση ενός ανταγωνιστικού προϊόντος με πολλαπλά οφέλη. Μεταξύ αυτών συμπεριλαμβάνονται προφανή οικονομικά κέρδη, ενίσχυση της -βασισμένης στην εξειδίκευση- επιχειρηματικότητας και αύξηση της εγχώριας παραγωγικότητας με έμφαση στην εξωστρέφεια.

Το προτεινόμενο πρόγραμμα αποτελεί συνέχεια πρόσφατα ανεπτυγμένης μεθοδολογίας εντοπισμού γηρασμένων κυττάρων, η οποία βασίζεται σε καινοτόμα, βιοτινυλιωμένα ανάλογα της ιστοχημικής χρώσης Sudan-Black-B (SBB). Οι εν λόγω ενώσεις αλληλεπιδρούν έντονα και ειδικά με τη λιποφουσκίνη, μιας ουσίας που συσσωρεύεται στα γηρασμένα κύτταρα. Πιο συγκεκριμένα, χρησιμοποιώντας καινοτόμες μεθοδολογίες οργανικής σύνθεσης με δυνατότητες αξιοποίησής τους από την Ελληνική φαρμακευτική βιομηχανία, η σύμπραξη REVIVE επιδιώκει τη σύνθεση υδρόφιλων παραγώγων βασιζόμενα σε ανάλογα της SBB για την ανίχνευση της λιποφουσκίνης σε γηρασμένα κύτταρα και βιολογικά υγρά, με τουλάχιστον εφάμιλλη ακρίβεια και απόδοση αυτής των μη-υδρόφιλων αναλόγων SBB. Σε πρώιμο στάδιο, δύο τέτοιες ενώσεις έχουν συντεθεί, οι οποίες εμφανίζουν, υπό συνθήκες, ικανοποιητική ειδικότητα και ευαισθησία συγκρινόμενα με τα μη υδρόφιλα SBB ανάλογα.

Στα πλαίσια του έργου, οι ενώσεις αυτές θα εξελιχθούν/βελτιωθούν μαζί με επιπρόσθετες νέες και θα αξιολογηθούν ως προς την ικανότητά τους να εντοπίζουν γηρασμένα κύτταρα, αρχικά σε κυτταρικά μοντέλα γήρανσης. Στη συνέχεια τα πιο αποτελεσματικά παράγωγα, θα ελεγχθούν σε γνωστά ζωικά μοντέλα κυτταρικής γήρανσης και ακολούθως σε ανθρώπινα δείγματα (υγιή νεαρά και ηλικιωμένα άτομα, πάσχοντες από χρόνια νοσήματα, στα οποία υπάρχουν δεδομένα εμπλοκής της κυτταρικής γήρανσης), με in vitro και in situ προσεγγίσεις Επιπρόσθετα το πιο αποτελεσματικό υδρόφιλο ανάλογο θα συζευχθεί με σενολυτικό μόριο με σκοπό τη στοχευμένη εξάλειψη γηρασμένων κυττάρων σε εφαρμογές αντι-γηραντικής (αναγεννητικής) ιατρικής αλλά και θεραπείας ηλικιο-εξαρτώμενων (χρόνιων) νόσων όπως ο καρκίνος, σε ζωικά μοντέλα.

Το σύνολο των ανωτέρω προσεγγίσεων εμπίπτει στα πεδία όπου η ανάπτυξη βιοδεικτών κυτταρικής γήρανσης θα μπορούσε να αξιοποιηθεί συνδυαστικά για επιστημονικούς και εμπορικούς σκοπούς, ανοίγοντας το δρόμο για την ευρύτατη διεθνώς χρήση των προϊόντων της σύμπραξης REVIVE. Για την επίτευξη των στόχων της, η σύμπραξη βασίζεται στο αποκαλούμενο «ανοιχτό μοντέλο» αξιοποίησης της καινοτομίας όπου η επίτευξη του άξονα «ερευνώ - καινοτομώ - επιχειρώ» πραγματοποιείται μέσα από συνέργειες επιχειρήσεων και ερευνητικών ιδρυμάτων. Μέσα από την εφαρμογή του προγράμματος, η σύμπραξη θα συντομεύσει το χρόνο που απαιτείται για τη διαδικασία ανάπτυξης των νέων προϊόντων ως τη διάθεσή τους στην αγορά, με μικρότερο κόστος και, επιπρόσθετα, θα το αξιοποιήσει για τη δημιουργία πιο ανταγωνιστικών χαρτοφυλακίων καινοτομίας με μακροπρόθεσμα οφέλη για τους συμμετέχοντες φορείς.

Συμμετέχοντες

Δράσεις δημοσιότητας

  1. Badwan BA, Liaropoulos G, Kyrodimos E, Skaltsas D, Tsirigos A, Gorgoulis VG. Machine learning approaches to predict drug efficacy and toxicity in oncology. Cell Rep Methods. 2023 Feb 21;3(2):100413. doi: 10.1016/j.crmeth.2023.100413.
  2. Pantelis P, Theocharous G, Lagopati N, Veroutis D, Thanos DF, Lampoglou GP, Pippa N, Gatou MA, Tremi I, Papaspyropoulos A, Kyrodimos E, Pavlatou EA, Gazouli M, Evangelou K, Gorgoulis VG. The Dual Role of Oxidative-Stress-Induced Autophagy in Cellular Senescence: Comprehension and Therapeutic Approaches. Antioxidants (Basel). 2023 Jan 11;12(1):169. doi: 10.3390/antiox12010169.
  3. Evangelou K, Vasileiou PVS, Papaspyropoulos A, Hazapis O, Petty R, Demaria M, Gorgoulis VG. Cellular senescence and cardiovascular diseases: moving to the "heart" of the problem. Physiol Rev. 2023 Jan 1;103(1):609-647. doi: 10.1152/physrev.00007.2022. 
  4. Karakasiliotis I, Lagopati N, Evangelou K, Gorgoulis VG. Cellular senescence as a source of SARS-CoV-2 quasispecies. FEBS J. 2023 Mar;290(5):1384-1392. doi: 10.1111/febs.16230. 

  1. Novel compounds to detect senescent cells
Conference June2023